Bezpieczne przejście dla pieszych: jak je projektować, oznakować i wyposażyć

Bezpieczne przejście dla pieszych zaczyna się od prędkości i liczby pasów do przekroczenia. Od 22 października 2025 roku przejście bez sygnalizacji świetlnej projektuje się co do zasady tylko przy limicie do 50 km/h i jednym pasie ruchu w jednym kierunku. Resztę budują oznakowanie D-6 i P-10, oświetlenie, azyl, wyniesienie i systemy aktywne.

Co sprawia, że przejście dla pieszych jest bezpieczne

Prawo o ruchu drogowym definiuje przejście dla pieszych jako powierzchnię jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska, przeznaczoną do przekraczania tych części drogi przez pieszych, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi (art. 2 pkt 11). O bezpieczeństwie decyduje jednak dopiero to, co zarządca drogi zbuduje wokół tych znaków.

Od 1 czerwca 2021 roku (Dz.U. 2021 poz. 463) pieszy wchodzący na przejście ma pierwszeństwo przed pojazdem, z wyłączeniem tramwaju (art. 13 ust. 1a), a kierowca musi zwolnić tak, by go nie narazić (art. 26 ust. 1). W praktyce przepis chroni pieszego tylko wtedy, gdy kierowca go widzi i zdąży wyhamować. Dlatego bezpieczne przejścia dla pieszych projektuje się pod cztery cele: niską prędkość pojazdów, krótką drogę pieszego po jezdni, wzajemną widoczność w dzień i w nocy oraz czytelne oznakowanie.

Kierowca ma widzieć przejście i strefę oczekiwania z odległości, która pozwala bezpiecznie zatrzymać pojazd (§ 81 ust. 1 pkt 8 przepisów techniczno-budowlanych). Oko pieszego przyjmuje się na wysokości 1,10 m, a przy przejściach uczęszczanych przez dzieci 0,60 m (§ 82 ust. 2 pkt 4). Zaparkowane auto albo żywopłot zasłania więc dziecko, choć dorosłego jeszcze nie.

Przejście z sygnalizacją czy bez: zasady obowiązujące od października 2025

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25 września 2025 roku zmieniło § 34 przepisów techniczno-budowlanych dróg. Od 22 października 2025 roku rodzaj przejścia zależy od liczby pasów ruchu do przekroczenia w jednym kierunku, a nie od tego, czy jezdnia jest jedno- czy dwukierunkowa.

Pasy dla rowerów się nie liczą. Typowa miejska „zebra” bez świateł przez ulicę z dwoma pasami w każdą stronę przy nowym projekcie wymaga więc sygnalizacji. Dawny § 34 można stosować, jeśli przed 22 października 2025 roku złożono wniosek o pozwolenie na budowę lub ZRID, zgłoszenie albo wszczęto przetarg na projekt (§ 2 rozporządzenia zmieniającego).

Szerokość przejścia wynosi od 4,00 do 16,00 m, a na ulicy można ją zmniejszyć do 2,50 m na wlocie podporządkowanym w trudnych warunkach albo przy połączeniu z przejazdem dla rowerów (§ 35). Przed przejściem projektuje się strefę oczekiwania o długości co najmniej 2,50 m, rampy krawężnikowe i fakturę dla niewidomych (§ 36). Parametry geometryczne opisujemy w tekście o szerokości przejścia dla pieszych.

Oznakowanie przejść dla pieszych: przepisy dla D-6, A-16, P-10 i P-14

Prawidłowe oznakowanie przejścia dla pieszych to znak pionowy D-6, który oznacza miejsce przeznaczone do przechodzenia pieszych w poprzek drogi (§ 47 ust. 1 rozporządzenia o znakach i sygnałach), i znak poziomy P-10 (§ 88 ust. 1). Szczegóły oznakowania przejść dla pieszych, czyli przepisy wykonawcze, zawierają załączniki do rozporządzenia o warunkach technicznych dla znaków (Dz.U. 2019 poz. 2311).

Od 19 lutego 2026 roku zmieniła się zasada dla znaku A-16. Dawniej był obowiązkowy przed przejściem bez sygnalizacji na drodze z prędkością powyżej 60 km/h i przed przejściami między skrzyżowaniami. Rozporządzenie z 14 stycznia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 132) skreśliło ten akapit, więc decyduje ocena widoczności przejścia i potrzeby ostrzeżenia w danym miejscu. Projekty złożone do zatwierdzenia wcześniej rozpatruje się według dawnych zasad (§ 3).

Kierowcy nie wolno wyprzedzać na przejściu i bezpośrednio przed nim (poza przejściem z ruchem kierowanym) ani omijać auta, które przepuszcza pieszego (art. 26 ust. 3). Zakaz zatrzymania obowiązuje na przejściu i w odległości mniejszej niż 10 m przed nim, a na drodze dwukierunkowej dwupasowej także za nim (art. 49 ust. 1 pkt 2). Za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu grozi 1500 zł, przy ponownym takim wykroczeniu 3000 zł (lp. 34 taryfikatora), i 15 punktów, tyle samo co za wyprzedzanie przed przejściem i omijanie (kody B 01–B 03, rozporządzenie MSWiA z 2026 roku).

1. P-10: pasy na całej szerokości jezdni, standardowo 4,0 m szerokości przejścia.
2. D-6: przy każdym przejściu, do 0,5 m od jego krawędzi, po prawej stronie dla każdego kierunku.
3. A-16: przed przejściem bez sygnalizacji, które może być słabo widoczne albo wymaga ostrzeżenia.
4. P-14: linia warunkowego zatrzymania co najmniej 2,0 m przed przejściem.
5. Azyl: wyspa w osi jezdni ze słupkami przeszkodowymi U-5 od strony nadjeżdżających pojazdów.
6. Strefa oczekiwania: co najmniej 2,50 m długości, z rampą krawężnikową i fakturą dla niewidomych.
7. Zakaz zatrzymania: 10 m przed przejściem, na drodze dwukierunkowej dwupasowej także za nim.
8. Doświetlenie: lampa oświetla przejście, strefę oczekiwania i sylwetkę pieszego.

Wyniesione przejście dla pieszych: przepisy i warunki

Wyniesione przejście dla pieszych to w przepisach próg zwalniający płytowy U-16 z wyznaczonym przejściem. Warunki techniczne piszą o przejściu wyniesionym: na progu umieszcza się P-10, co najmniej 0,1 m od krawędzi jego płaskiej powierzchni (załącznik nr 2, pkt 4.2.6). Wyniesione przejścia dla pieszych wymuszają zwolnienie tam, gdzie pieszy wchodzi na jezdnię, i stawiają go na wysokości chodnika.

Ponieważ przejście wyniesione jest progiem, obowiązują je ograniczenia z załącznika nr 4 (pkt 8.1 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2066, obowiązującym od 2 grudnia 2021 r.):

• przejście lub przejazd można wyznaczyć tylko na progu płytowym, którego płyta ma długość co najmniej równą minimalnej szerokości przejścia (4,0 m, w obszarze zabudowanym dopuszczalnie 2,5 m); przy prędkości dopuszczalnej 30 i 40 km/h rozporządzenie wymaga progu płytowego z rampą sinusoidalną i płytą dłuższą niż 4 m;
• progi stosuje się w obszarze zabudowanym na drogach klasy lokalnej (L), dojazdowej (D) i zbiorczej (Z), a na głównych (G) tylko wyjątkowo; dawny zakaz dla dróg krajowych i wojewódzkich zniknął, decyduje klasa techniczna;
• nie wolno ich budować na trasach wyjazdowych straży pożarnej i pogotowia, a na ulicach z regularną linią autobusową dopuszcza się tylko progi wyspowe oraz płytowe z rampą sinusoidalną albo prostą o pochyleniu nie większym niż 1:15;
• próg z przejściem na płycie nie musi zachować odstępu 10 m od przejścia; minimalnej odległości od skrzyżowania przepisy nie podają, a próg leży najwyżej 60 m od miejsca wymuszającego zmniejszenie prędkości, na przykład skrzyżowania wymagającego zmiany kierunku o co najmniej 70°;
• próg poprzedza znak A-11a; od 2026 roku w strefie tempo 20 lub 30 (B-43) i w strefie zamieszkania (D-40) można go pominąć.

Wyniesione przejście dla pieszych projekt musi połączyć z odwodnieniem, bo przed progiem i za nim nie może zbierać się woda ani lód. Przekrój wyniesienia opisujemy w tekście o wymiarach przejścia, rodzaje progów w artykule progi zwalniające przepisy, a inne sposoby spowolnienia ruchu w tekście o szykanach drogowych.

Azyl na przejściu dla pieszych

Azyl na przejściu dla pieszych to wyspa w osi jezdni, na której pieszy może się zatrzymać i przejść drogę na dwa razy. Warunki techniczne zalecają go na przejściach przez drogi jednojezdniowe dwukierunkowe: należy w miarę możliwości wydzielić w okolicy osi jezdni miejsce dające pieszemu możliwość zatrzymania się, tzw. azyl (załącznik nr 1, pkt 5.2.6.2). Pieszy obserwuje wtedy ruch tylko z jednej strony, a samo przejście przez każdą połowę jezdni jest krótsze.

Przejście dla pieszych z azylem ma konsekwencje prawne: gdy ruch rozdziela wysepka, przejście przez każdą część jezdni jest odrębne (art. 13 ust. 8 Prawa o ruchu drogowym). Dla pasa dzielącego jezdnie (§ 16 ust. 3) i wyspy kanalizującej ruch na skrzyżowaniu (§ 59 ust. 2) przepisy wymagają w miejscu przejścia szerokości nie mniejszej niż długość strefy oczekiwania, czyli zwykle 2,50 m, w trudnych warunkach 2,00 m. Tę samą miarę warto przyjąć dla azylu.

Azyl oznacza się od strony nadjeżdżających pojazdów. Służą do tego zwykle słupki przeszkodowe U-5 ze znakiem C-9 „nakaz jazdy z prawej strony znaku”, a przed azylem linia ostrzegawcza naprowadzająca P-6a (załącznik nr 2, rys. 2.2.1.15). Warunki techniczne dopuszczają aktywny pylon U-5c z pulsującym żółtym światłem. Wtedy znak aktywny C-9 nad słupkiem też powinien być aktywny (załącznik nr 4, pkt 2.5). Gotowe wyspy prefabrykowane znajdziesz w kategorii azyle drogowe.

Aktywne i inteligentne przejście dla pieszych

Załącznik nr 3 do warunków technicznych opisuje „przejście aktywne”: znak D-6 nad przejściem połączony z migającym sygnałem żółtym, najlepiej z dwoma sygnalizatorami migającymi naprzemiennie (pkt 4.2.4). Aktywne przejście dla pieszych stosuje się w miejscach o dużym zagrożeniu bezpieczeństwa (brak widoczności, usytuowanie przejścia na drodze o znacznym natężeniu ruchu, potrącenia pieszych itp.). Przy dwóch pasach w jednym kierunku i na drogach dwujezdniowych poza obszarem zabudowanym jest dopuszczalne tylko wyjątkowo, a zwykle lepsza jest sygnalizacja wzbudzana (pkt 6.2.2).

Inteligentne przejście dla pieszych, czasem nazywane interaktywnym, to nazwa handlowa. Zwykle oznacza aktywne oznakowanie przejścia dla pieszych z detekcją: czujnik wykrywa pieszego i dopiero wtedy włącza pulsujące diody, więc kierowca nie przyzwyczaja się do ciągłego migania. Inteligentne przejścia dla pieszych łączą znaki aktywne D-6 lub A-16, doświetlenie i czasem aktywne punktowe elementy odblaskowe w jezdni (załącznik nr 2, pkt 6.1).

W ofercie TIOMAN są dwa warianty. Aktywny D-6 „kroczący ludzik” ma 120 żółtych diod i czujniki radarowo-podczerwone o zasięgu 15 m. Aktywny znak D-6 z animacją ma 315 diod. Oba działają z panelu fotowoltaicznego albo z sieci 230 V, a tarcza z folii odblaskowej działa także przy rozładowanej baterii. Aktywne przejście dla pieszych, jak każde oznakowanie i urządzenie bezpieczeństwa ruchu, musi być ujęte w zatwierdzonym projekcie organizacji ruchu.

Drugą połową widoczności jest światło: przejście powinno być oświetlone (§ 37). Doświetlenie ma objąć sylwetkę pieszego i miejsce oczekiwania, a nie tylko jezdnię. Parametry z wytycznych WR-D-41-4 opisujemy w artykule doświetlenie przejścia dla pieszych.

Bariery i wygrodzenia przy przejściu

Ogrodzenia U-12 stosuje się w celu ochrony pieszych i oddzielenia ich od jezdni, uniemożliwienia im przekraczania jezdni w miejscach niedozwolonych lub skanalizowania ruchu pieszych (załącznik nr 4, pkt 5.4).

• Ogrodzenia segmentowe U-12a mają 0,80–1,20 m wysokości, przy przejściach niższe, żeby nie zasłaniały pieszych. Przy przejściu ustawia się je jako labirynt (rys. 5.4.7), który zatrzymuje pieszego przed jezdnią. Gotowe bariery U-12a mamy w kilku wzorach.
• Ogrodzenia łańcuchowe U-12b (1,10 m) kierują pieszych na przejścia, ale nie wolno ich stawiać przed obiektami dla dzieci.

Przy szkołach i przystankach gminy stawiają też bariery olsztyńskie. Jako ogrodzenie segmentowe U-12a powinny mieć barwę szarą lub żółtą (załącznik nr 4, pkt 5.4). Porównanie barier ochronnych, mostowych i wygradzających znajdziesz w artykule o rodzajach barier drogowych.

Tymczasowe przejście dla pieszych przy robotach drogowych

Gdy remont zamyka chodnik albo stałe przejście, tymczasowe przejście dla pieszych wyznacza się w projekcie czasowej organizacji ruchu tymi samymi znakami D-6 i P-10. Jeśli na jezdni zostaje białe oznakowanie stałe, tymczasowe znaki poziome są żółte i wykonane z materiałów łatwych do usunięcia, a nieaktualne białe przekreśla się żółtymi kreskami szerokości co najmniej 12 cm (załącznik nr 2, pkt 1). Żółte znaki mają pierwszeństwo przed białymi (§ 85 ust. 3 rozporządzenia o znakach i sygnałach).

Lista urządzeń do zabezpieczenia robót, w brzmieniu z 2026 roku, wymienia tablice kierujące pieszych. Więcej w artykułach o oznakowaniu robót drogowych i zabezpieczeniu wykopu. Zmiana oznakowania wymaga zatwierdzonego projektu organizacji ruchu.

Wypadki na przejściach dla pieszych: dane policji za 2016–2025

Raport Komendy Głównej Policji „Wypadki drogowe w Polsce w 2025 roku” pokazuje, że na przejściach wciąż dochodzi do ponad połowy wypadków z pieszymi. W 2025 roku na przejściach doszło do 2 308 wypadków z udziałem pieszych, czyli 54,3% wszystkich wypadków z pieszymi. Zginęło w nich 105 osób, a 2 251 zostało rannych.

Od 2017 roku liczba wypadków na przejściach spadła o 44%, choć w 2022 i 2023 roku rosła. Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu odpowiadało w 2025 roku za 10,9% wypadków spowodowanych przez kierujących. Sam przepis o pierwszeństwie nie wystarcza: kierowca musi pieszego zobaczyć i jechać tak wolno, by zdążyć stanąć.

Program „Bezpieczne przejścia dla pieszych” i dofinansowanie dla gmin

Pod hasłem „bezpieczne przejścia dla pieszych” działały dwa rodzaje działań. Pierwszy to przegląd przejść na drogach krajowych przez GDDKiA. Oddział w Krakowie, mając prawie 900 przejść, od 2016 roku doświetlił z gminami 500 (dane z 2023 roku), od 2018 roku ograniczył na przejściach prędkość do 50 km/h i zlikwidował około 100 rzadko używanych (mniej niż 20 pieszych łącznie w szczytach porannym i popołudniowym).

Drugi to dofinansowanie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. W naborze z 2021 roku gmina albo powiat mogły dostać do 80% kosztów, najwyżej 200 000 zł na przejście, na samo przejście, wyspy azylu, strefy oczekiwania i odcinki drogi do 100 m po obu stronach. Projekt musiał spełniać m.in. wytyczne WR-D-41-3 i WR-D-41-4. Kolejne nabory ogłaszają wojewodowie.

Jako producent oznakowania i urządzeń BRD dostarczamy elementy, które zwykle wchodzą w zakres takich zadań:

Znaki dla pieszych zebraliśmy w przeglądzie znaki drogowe dla pieszych, a ceny znaków w artykule ile kosztuje znak drogowy.

Najczęstsze pytania

Źródła