Projekt organizacji ruchu to dokumentacja, na podstawie której organ zarządzający ruchem zatwierdza stałą, zmienną albo czasową organizację ruchu na drodze. Na drogach gminnych i powiatowych zatwierdza go starosta, na wojewódzkich marszałek województwa, na krajowych Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a w miastach na prawach powiatu prezydent miasta (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych). Projekt sporządza się przed każdą zmianą znaków i urządzeń na drodze oraz przed robotami, które wpływają na ruch.
- Projekt stałej organizacji ruchu dotyczy oznakowania docelowego. Projekt czasowej organizacji ruchu obowiązuje na czas robót i zawiera termin przywrócenia poprzedniego stanu.
- Zatwierdza organ zarządzający ruchem z art. 10 Prawa o ruchu drogowym. Na skrzyżowaniu dróg o różnych organach zarządzających ruchem decyduje organ właściwy dla drogi wyższej kategorii.
- Opinia Policji nie jest potrzebna przy projekcie obejmującym wyłącznie drogi gminne i przy projekcie uproszczonym (§ 7 ust. 3).
- Projekt uproszczony istnieje w przepisach (§ 5 ust. 2), ale tylko dla robót utrzymaniowych bez całkowitego zamknięcia jezdni. Urzędowego wzoru projektu nie ma.
- Wprowadzenie zatwierdzonej organizacji ruchu zgłasza się co najmniej 7 dni wcześniej, a przy projekcie uproszczonym 24 godziny przed rozpoczęciem prac (§ 12).
Co to jest projekt organizacji ruchu
Zasady sporządzania, opiniowania i zatwierdzania projektów określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (tekst jednolity Dz.U. 2017 poz. 784). To właśnie ten akt ludzie mają na myśli, gdy szukają hasła „projekt organizacji ruchu rozporządzenie”. Definicja jest krótka:
projekcie organizacji ruchu – rozumie się przez to dokumentację sporządzoną w celu zatwierdzenia stałej, zmiennej albo czasowej organizacji ruchu przez właściwy organ zarządzający ruchem albo właściwy podmiot zarządzający drogą wewnętrzną§ 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach
Organizacja ruchu drogowego to geometria drogi i dostęp do niej, rozmieszczenie znaków, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu oraz zasady działania sygnalizacji i znaków o zmiennej treści. Art. 10 ust. 10b Prawa o ruchu drogowym dodaje, że ruch na drodze odbywa się na podstawie zatwierdzonej organizacji ruchu. Każdy znak, próg czy separator na drodze publicznej powinien więc mieć oparcie w zatwierdzonym projekcie.
Ten artykuł dotyczy dróg publicznych. Organizację ruchu na drodze wewnętrznej zatwierdza jej zarządca, a ten temat opisaliśmy osobno we wpisie o drodze wewnętrznej.
Kiedy projekt organizacji ruchu jest wymagany
Z przepisów wynika pięć typowych sytuacji:
- Nowa droga albo zmiana na istniejącej. Podstawą wprowadzenia organizacji ruchu na nowo wybudowanej drodze lub jej zmiany na drodze istniejącej jest zatwierdzenie przez organ zarządzający ruchem (§ 4 ust. 1). Dotyczy to także pojedynczego nowego znaku.
- Budowa lub przebudowa drogi. Gdy roboty wymagają pozwolenia na budowę, decyzji ZRID albo zgłoszenia, projekt stałej lub zmiennej organizacji ruchu sporządza się przed wszczęciem postępowania albo przed zgłoszeniem (art. 10 ust. 10c PoRD, § 2 ust. 1a rozporządzenia). Zatwierdzona stała organizacja ruchu staje się częścią dokumentacji budowy (§ 4 ust. 2).
- Roboty w pasie drogowym. Do wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego dołącza się zatwierdzony projekt organizacji ruchu, jeżeli zajęcie wpływa na ruch, ogranicza widoczność albo zmienia istniejącą organizację ruchu pojazdów lub pieszych (§ 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego). Dotyczy to też budowy zjazdu zajmującej jezdnię, pobocze lub chodnik.
- Imprezy na drodze. Organizator imprezy, która wymaga szczególnego korzystania z drogi, opracowuje projekt organizacji ruchu na polecenie organu zarządzającego ruchem, w uzgodnieniu z Policją (art. 65a ust. 3 pkt 9 PoRD).
- Wniosek mieszkańców lub gminy. Organ rozpatruje wnioski o zmianę organizacji ruchu i może sam opracować lub zlecić projekt (§ 3 ust. 1).
Wyjątkiem są zdarzenia nagłe: Policja przy zagrożeniu bezpieczeństwa i zarząd drogi przy awarii mogą wprowadzić tymczasowe ograniczenia od razu. Wyznaczają objazdy i bezzwłocznie powiadamiają organ zarządzający ruchem oraz zarząd drogi, a zarząd drogi dokumentuje zmienioną organizację ruchu i przedstawia ją organowi (§ 10).
Projekt stałej i projekt czasowej organizacji ruchu: różnice
Rozporządzenie nie definiuje osobno organizacji stałej i czasowej, ale rozróżnia je w ewidencji: organ wpisuje „charakter organizacji ruchu (stała, czasowa)” i przy czasowej termin przywrócenia poprzedniej (§ 9 ust. 2). W przetargach częściej pojawia się tymczasowa organizacja ruchu (TOR). Przepisy mówią „czasowa”, a „tymczasowe” ograniczenia z § 10 to doraźne zakazy Policji lub zarządu drogi.
| Cecha | Projekt stałej organizacji ruchu | Projekt czasowej (tymczasowej) organizacji ruchu |
|---|---|---|
| Cel | Docelowe oznakowanie i urządzenia na drodze | Bezpieczny ruch na czas robót lub zdarzenia |
| Terminy w projekcie | Nie są obowiązkowe, organ wyznacza termin wdrożenia (§ 8 ust. 7) | Termin wprowadzenia oraz przywrócenia stałej organizacji albo wprowadzenia nowej (§ 5 ust. 1 pkt 6) |
| Opis techniczny | Charakterystyka drogi i ruchu | Dodatkowo opis zagrożeń lub utrudnień, a przy robotach etapowych zakres każdego etapu i stan pasa drogowego po etapie (§ 5 ust. 1 pkt 5) |
| Kto stawia znaki i płaci | Zarząd drogi, na własny koszt (§ 11) | Jednostka prowadząca roboty (§ 11 pkt 2) |
| Kontrola po wdrożeniu | Organ kontroluje wykonanie w ciągu 14 dni (§ 12 ust. 3) | Bez obowiązkowej kontroli 14-dniowej |
| Przechowywanie projektu | Poprzedni projekt co najmniej 2 lata od wprowadzenia nowego (§ 9 ust. 3) | Co najmniej 2 lata od przywrócenia stałej organizacji (§ 9 ust. 4) |
Trzeci rodzaj to organizacja zmienna, w której znaki o zmiennej treści zmieniają przekaz. Projekt opisuje wtedy zasady zmian i ich rejestracji (§ 5 ust. 1 pkt 4). Dotyczy to tablic VMS i systemów zarządzania ruchem.
Kto zatwierdza projekt organizacji ruchu
Organizację ruchu zatwierdza organ zarządzający ruchem właściwy dla danej drogi (§ 6 ust. 1). Kim jest ten organ, mówi art. 10 Prawa o ruchu drogowym. Najczęstsze zaskoczenie: zatwierdzenie projektu organizacji ruchu na drogach gminnych nie należy do wójta ani burmistrza, tylko do starosty.
| Kategoria drogi | Zatwierdza (zarządza ruchem) | Opinia Policji | Nadzór |
|---|---|---|---|
| Gminna | Starosta (art. 10 ust. 5) | Niewymagana, jeśli projekt obejmuje wyłącznie drogi gminne (§ 7 ust. 3 pkt 1) | Wojewoda |
| Powiatowa | Starosta (art. 10 ust. 5) | Komendant powiatowy Policji | Wojewoda |
| Wojewódzka | Marszałek województwa (art. 10 ust. 4) | Komendant wojewódzki Policji | Wojewoda |
| Krajowa | Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (art. 10 ust. 3); może powierzyć zadania marszałkowi (ust. 8) | Komendant wojewódzki Policji | Minister właściwy do spraw transportu |
| W mieście na prawach powiatu | Prezydent miasta, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (art. 10 ust. 6) | Komendant miejski Policji (poza autostradą i drogą ekspresową) | Wojewoda |
Dwie reguły kolizyjne dotyczą projektów obejmujących kilka dróg. Organizację ruchu na skrzyżowaniu dróg o różnych organach zarządzających zatwierdza organ właściwy dla drogi wyższej kategorii (§ 6 ust. 2). Gdy zamknięcie drogi wymaga objazdu drogami różnej kategorii, czasową organizację ruchu zatwierdza organ właściwy dla drogi, na której wprowadzono ograniczenia (§ 6 ust. 3). W obu przypadkach do projektu dołącza się opinię organu zarządzającego ruchem na drodze krzyżującej się albo objętej objazdem. Jeśli nie wiesz, do kogo należy droga, sprawdź to według naszego poradnika jak sprawdzić, kto jest zarządcą drogi.
Kto opiniuje projekt organizacji ruchu
Do projektu przedstawianego do zatwierdzenia dołącza się opinie wymienione w § 7 ust. 2. Oprócz właściwego komendanta Policji jest to zarząd drogi, jeżeli to nie on składa projekt, oraz organ zarządzający ruchem na drodze krzyżującej się lub objętej objazdem. Kto opiniuje projekt organizacji ruchu na drodze gminnej? Zarząd tej drogi, czyli wójt, burmistrz albo prezydent miasta lub powołana przez nich jednostka, chyba że to gmina jest wnioskodawcą. Opinii Policji przy samych drogach gminnych nie trzeba.
Co musi zawierać projekt organizacji ruchu (wzór)
Urzędowego wzoru projektu nie ma. Za wzór służy lista z § 5 ust. 1, wspólna dla projektu stałej organizacji ruchu i projektu czasowej organizacji ruchu:
- Plan orientacyjny w skali od 1:10 000 do 1:25 000 z zaznaczeniem drogi lub dróg, których dotyczy projekt.
- Plan sytuacyjny w skali 1:500 lub 1:1000, z lokalizacją istniejących, projektowanych i usuwanych znaków, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu oraz parametrami geometrii drogi. W uzasadnionych przypadkach organ może dopuścić skalę 1:2000 albo szkic bez skali. Przy zmianach stałej organizacji wystarczy zaznaczyć znaki i urządzenia nowej organizacji.
- Program sygnalizacji i obliczenia przepustowości, gdy projekt obejmuje sygnalizację świetlną, także tymczasową sygnalizację wahadłową.
- Zasady dokonywania zmian i sposób ich rejestracji przy znakach świetlnych, znakach o zmiennej treści i organizacji zmiennej.
- Opis techniczny: charakterystyka drogi i ruchu, a przy robotach opis zagrożeń i utrudnień oraz zakres każdego etapu.
- Terminy wprowadzenia czasowej organizacji ruchu i przywrócenia albo wprowadzenia stałej, gdy projekt dotyczy robót na drodze.
- Nazwisko i podpis projektanta.
Projekt składa się w co najmniej dwóch egzemplarzach (§ 7 ust. 1). Oznakowanie projektuje się według warunków technicznych dla znaków i urządzeń bezpieczeństwa ruchu (Dz.U. 2019 poz. 2311). Projekt z nimi niezgodny albo zagrażający bezpieczeństwu organ musi odrzucić (§ 8 ust. 5).
Uproszczony projekt organizacji ruchu: wzór i kiedy wystarczy
Projekt uproszczony istnieje w przepisach, ale w wąskim zakresie: przy robotach utrzymaniowych, które nie wymagają całkowitego zamknięcia jezdni i zmieniają organizację ruchu tylko na czas czynności, np. koszeniu poboczy czy cząstkowych naprawach nawierzchni (§ 5 ust. 2).
może dopuścić wprowadzanie zmian w organizacji ruchu na podstawie projektu uproszczonego zawierającego: 1) opis techniczny zawierający charakterystykę robót; 2) powtarzalny schemat umieszczenia na drodze znaków drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego; 3) sposób rozmieszczenia i oznakowania pojazdów zabezpieczających lub wykonujących roboty lub czynności wykonywane na drodze§ 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach
Uproszczony projekt organizacji ruchu ma trzy konsekwencje proceduralne. Nie wymaga opinii Policji (§ 7 ust. 3 pkt 2). Organ, zatwierdzając go, określa zakres stosowania, w szczególności odcinki dróg i czas trwania robót (§ 8 ust. 4). Wykonawca zawiadamia organ, zarząd drogi i komendanta Policji co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem prac, podając datę, czas i miejsce, a organizację ruchu wolno wprowadzić, jeśli organ nie zgłosi sprzeciwu (§ 12 ust. 2). Wzoru przepisy nie dają: wzorem jest trzypunktowa lista z cytatu, a „powtarzalny schemat” to rysunek typowego zabezpieczenia, np. pojazdu z tablicą zamykającą U-26.
Kto może wykonać projekt organizacji ruchu
Projekty mogą sporządzać jednostki inne niż organy i zarządy dróg (§ 2 ust. 3), a złożyć je może zarząd drogi, organ, inwestor albo osoba realizująca ich zamówienie (§ 4 ust. 3). Projekt tymczasowej organizacji ruchu przygotowuje zwykle wykonawca robót lub jego biuro projektowe.
Rozporządzenie nie stawia projektantowi wymogu posiadania uprawnień budowlanych ani innego certyfikatu. Wymaga jedynie, by projekt zawierał nazwisko i podpis projektanta (§ 5 ust. 1 pkt 7). Projekt tymczasowej organizacji ruchu może więc wykonać każdy, kto przygotuje go zgodnie z przepisami, choć w zamówieniach publicznych zamawiający stawia własne warunki doświadczenia.
TIOMAN w ramach kompleksowych montaży organizuje zabezpieczenie prac od projektu tymczasowej organizacji ruchu po jego wdrożenie, a sprzęt do oznakowania robót, w tym przyczepy U-26 i U-27, oferuje także w wynajmie.
Terminy: od złożenia projektu do wdrożenia
Rozporządzenie nie wyznacza organowi terminu na rozpatrzenie projektu. Organ może zatwierdzić organizację ruchu w całości lub w części, bez zmian albo z uwagami, odesłać projekt do poprawek lub go odrzucić (§ 8 ust. 2). Po zatwierdzeniu biegną już konkretne terminy:
Zawiadomienie o wdrożeniu trafia do organu, zarządu drogi i komendanta Policji (§ 12 ust. 1). Wykonawca, który przesunie roboty o kilka miesięcy, powinien sprawdzić, czy projekt nie stracił ważności. Niezależnie od kontroli po wdrożeniu organ co najmniej raz na 6 miesięcy sprawdza wszystkie znaki i urządzenia na swoich drogach (§ 12 ust. 5).
Wniosek o zmianę organizacji ruchu
Mieszkaniec, rada osiedla, firma albo gmina może złożyć wniosek o zmianę organizacji ruchu, np. o nowy znak, przejście dla pieszych czy ograniczenie prędkości. Wniosek kieruje się do organu zarządzającego ruchem na danej drodze, który ma obowiązek go rozpatrzyć (§ 3 ust. 1 pkt 1). Formy wniosku przepisy nie określają. Podaj lokalizację, opis problemu, proponowane rozwiązanie i uzasadnienie. Schemat pisma znajdziesz w naszym wpisie o wniosku o postawienie znaku drogowego.
Gdy organ odmawia, można zwrócić się do organu nadzoru (wojewody albo ministra). Może on nakazać zmianę organizacji ruchu ze względu na ważny interes ogólnospołeczny (art. 10 ust. 10 PoRD) i rozstrzyga sprawy sporne (§ 3 ust. 2 pkt 2).
Kto stawia znaki i co z tego wynika dla wykonawcy
Zatwierdzoną organizację ruchu realizuje na własny koszt zarząd drogi (§ 11). Wyjątek z punktu widzenia wykonawcy jest najważniejszy: znaki, sygnalizację i urządzenia bezpieczeństwa ruchu umieszczane w związku z robotami na drodze albo przy drodze ustawia i utrzymuje jednostka prowadząca prace (§ 11 pkt 2). Wykonawca kupuje lub wynajmuje więc znaki, tablice kierujące U-21, zapory U-20, lampy ostrzegawcze, a przy zawężeniu do jednego pasa sygnalizację wahadłową. Zasady samego oznakowania robót opisaliśmy we wpisie oznakowanie robót drogowych, a zabezpieczenie wykopów w osobnym artykule o zabezpieczeniu wykopu.
Najczęstsze pytania
Kto zatwierdza projekt organizacji ruchu na drodze gminnej?
Starosta, bo art. 10 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym powierza mu zarządzanie ruchem na drogach powiatowych i gminnych. Wyjątek to miasta na prawach powiatu, gdzie ruchem na drogach publicznych zarządza prezydent miasta.
Czy do projektu na drodze gminnej potrzebna jest opinia Policji?
Nie, jeżeli projekt obejmuje wyłącznie drogi gminne (§ 7 ust. 3 pkt 1). Potrzebna jest natomiast opinia zarządu drogi, jeśli to nie on składa projekt.
Kto może wykonać projekt tymczasowej organizacji ruchu?
Przepisy nie wymagają uprawnień budowlanych. Projekt może sporządzić inwestor, wykonawca albo biuro projektowe działające na ich zlecenie, a dokument musi zawierać nazwisko i podpis projektanta (§ 2 ust. 3, § 4 ust. 3, § 5 ust. 1 pkt 7).
Ile wcześniej trzeba zgłosić wprowadzenie organizacji ruchu?
Co najmniej 7 dni przed wprowadzeniem (§ 12 ust. 1). Przy projekcie uproszczonym wystarczy zawiadomienie co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem prac, z datą, czasem i miejscem robót (§ 12 ust. 2).
Czy tymczasowa organizacja ruchu GDDKiA wymaga osobnej procedury?
Na drogach krajowych organem zarządzającym ruchem jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a w praktyce właściwy oddział GDDKiA. W mieście na prawach powiatu ruchem na drodze krajowej zarządza prezydent miasta, a GDDKiA tylko na autostradach i drogach ekspresowych (art. 10 ust. 6 PoRD). Procedura jest ta sama, a do projektu dołącza się opinię komendanta wojewódzkiego Policji (§ 7 ust. 2 pkt 1), w mieście na prawach powiatu komendanta miejskiego (§ 7 ust. 2 pkt 3).
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, tekst jednolity Dz.U. 2017 poz. 784, § 1–12. Dziennik Ustaw (ELI)
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm., art. 10 i art. 65a. Dziennik Ustaw (ELI)
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 1264, § 1 ust. 3. Dziennik Ustaw (ELI)
- Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 889, art. 19 i art. 40. Dziennik Ustaw (ELI)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 2311 ze zm. Dziennik Ustaw (ELI)
Recent Comments