Osłony (ekrany) przeciwolśnieniowe: przepisy, wysokość i gdzie się je stosuje

Osłony przeciwolśnieniowe, nazywane też ekranami przeciwolśnieniowymi, zasłaniają kierowcy światła pojazdów nadjeżdżających z przeciwka i nie zabierają mu widoku na boki. Stawia się je głównie w pasie dzielącym dróg dwujezdniowych, najczęściej jako rząd pionowych elementów U-19 na barierze ochronnej, co 600–700 mm. Warunki techniczne wymagają ochrony przed olśnieniem na wysokości 1,0 m nad jezdnią, a przepisy techniczno-budowlane dla nowych nieoświetlonych odcinków zagrożonych olśnieniem co najmniej 1,10 m.

Czym są osłony przeciwolśnieniowe i jak działają

Osłona przeciwolśnieniowa to urządzenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Załącznik nr 4 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla znaków i urządzeń BRD przypisuje jej jedno zadanie: Do osłony przed olśnieniem przez pojazdy nadjeżdżające z przeciwka stosuje się osłony przeciwolśnieniowe. Należy więc do organizacji ruchu i trafia do projektu organizacji ruchu tak samo jak bariery czy znaki.

Prawo o ruchu drogowym każe kierowcy przełączyć światła drogowe na mijania, gdy zbliża się pojazd z przeciwka (art. 51 ust. 3). Na łuku w planie oś reflektorów obraca się jednak w stronę przeciwnej jezdni, a na węzłach i drogach równoległych światła trafiają w kierowcę z boku.

Najczęściej stosowane osłony przeciwolśnieniowe są ażurowe. Pojedyncze płaskie elementy (lamele) stoją w rzędzie, prostopadle do osi drogi. Światło, które biegnie prawie równolegle do jezdni, czyli z daleka i pod małym kątem, trafia w kolejne lamele. Widok w bok, pod dużym kątem, pozostaje wolny. Graniczny kąt zależy od szerokości lameli b i rozstawu s: zasłona jest pełna, gdy tangens kąta między linią wzroku a osią drogi nie przekracza b/s.

Osłony a ekrany przeciwolśnieniowe: rodzaje

Rozporządzenia używają nazwy „osłony przeciwolśnieniowe”. Określenie „ekrany przeciwolśnieniowe” spotkasz w materiałach GDDKiA i w opracowaniach o przejściach dla zwierząt, zwykle przy pełnych ścianach wysokości kilku metrów. Funkcja jest ta sama, różni się konstrukcja i wysokość. Załącznik nr 4 dzieli osłony na naturalne (krzewy, drzewa) i sztuczne (pełne, ażurowe), a jako osłony dopuszcza też sztuczne formy terenowe i wały ziemne.

Przepisy: wysokość osłony przeciwolśnieniowej i wymagania

Wymagania techniczne opisuje część 10 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nowelizacje z lat 2021–2026 tej części nie zmieniły.

Osłona nie powinna przy tym ograniczać widoczności, naruszać skrajni drogi, powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu ani powodować zaśnieżania drogi. Ostatni warunek przemawia za konstrukcją ażurową w pasie dzielącym, bo pełna ściana zatrzymuje nawiewany śnieg na jezdni.

Drugi akt to rozporządzenie w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, obowiązujące od 21 września 2022 roku. Jego § 93 stanowi, że na nieoświetlonym odcinku drogi z wysokim prawdopodobieństwem olśnienia kierowców projektuje się osłony przeciwolśnieniowe, które zapobiegają olśnieniu na wysokości co najmniej 1,10 m nad powierzchnią jezdni. Przepis wiąże projektanta nowych dróg i przebudów. Jeśli przed tą datą złożono wniosek o pozwolenie na budowę lub zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, dokonano zgłoszenia albo wszczęto postępowanie zamówieniowe na projekt, stosuje się przepisy dotychczasowe (§ 115). Nowelizacja z 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1352) § 93 nie zmieniła.

Gdzie stosuje się osłony przeciwolśnieniowe

Załącznik nr 4 wskazuje drogi dwujezdniowe (autostrady) i drogi równoległe, a potem wymienia pięć miejsc, w których zaleca się osłony:

• między jezdniami dla przeciwnych kierunków na odcinku zagrożonym olśnieniem, w obrębie węzła i na łuku w planie przy pochyleniu podłużnym do 2%,
• wzdłuż łącznicy w węźle, na której ruch odbywa się przeciwnie do ruchu na drodze,
• między równolegle biegnącymi drogami albo między drogą a torem kolejowym,
• między jezdnią a miejscem obsługi podróżnych, na którym widoczny z drogi ruch odbywa się w przeciwnym kierunku,
• przy obiektach, których oświetlenie oślepia kierowców na drodze.

Łuk ma w przepisie precyzyjne kryterium. Osłonę zaleca się tam, gdzie odchylenie osi łuku od stycznej, mierzone w odległości równej wymaganej widoczności na zatrzymanie, jest większe niż szerokość pasa dzielącego zwiększona o 2,0 m. Sprawdź go w kalkulatorze.

Noc na drodze nieoświetlonej: co pokazują dane policji

Raport Komendy Głównej Policji „Wypadki drogowe w Polsce w 2025 roku” dzieli wypadki według pory doby i oświetlenia drogi. Nocą na drogach nieoświetlonych doszło do 1 673 wypadków (8,0% wszystkich), ale zginęły w nich 362 osoby, czyli 21,8% ofiar śmiertelnych. Policzyliśmy z tych danych liczbę zabitych na 100 wypadków.

Samo oślepienie rzadko trafia do statystyk jako przyczyna. W grupie „pozostałych przyczyn” policja zapisała w 2025 roku 6 wypadków z powodu oślepienia przez inny pojazd lub słońce. Osłona w pasie dzielącym pracuje razem z barierą, która chroni przed zderzeniem czołowym (2 166 wypadków i 292 zabitych w 2025 roku).

Osłony przeciwolśnieniowe U-19 na barierze: wymiary i rozstaw

Przepis mówi wprost: jeżeli na odcinku zagrożonym olśnieniem stoją drogowe bariery ochronne, wykorzystuje się je do montażu osłon. To częsta sytuacja, bo pas dzielący na drodze z prędkością dopuszczalną powyżej 50 km/h powinien mieć strefy bez przeszkód, a gdy to niemożliwe, barierę ochronną (§ 16 ust. 2 rozporządzenia o przepisach techniczno-budowlanych dróg). Rodzaje, które spotkasz w pasie dzielącym, opisujemy w tekście o barierach drogowych. Dobór bariery do miejsca regulują wytyczne stosowania barier ochronnych, a osłona nie powinna naruszać skrajni ani zagrażać bezpieczeństwu ruchu.

Rysunek 10.1 załącznika nr 4 pokazuje element U-19: płaską pionową płytę szerokości 200–250 mm z mocowaniem w dolnej części. Rysunek 10.2 ustawia elementy na barierze w rozstawie 600–700 mm, prostopadle do jej osi. Tioman oferuje osłony przeciwolśnieniowe U-19 z zielonego polietylenu, w wysokościach 600, 900 i 1200 mm.

Na wiaduktach i mostach drogi dwujezdniowej problemem bywa też prześwit między obiektami obu jezdni. Osłona przeciwolśnieniowa go nie zamyka. Prześwit zabezpiecza się osobno, na przykład przez siatki mostowe, a Tioman wykonuje takie zabezpieczenia prześwitów na wiaduktach. Więcej o barierach na obiektach znajdziesz w tekście o barierach mostowych, a o barierach w pasie dzielącym w artykule o barierach energochłonnych.

Ekrany przeciwolśnieniowe dla zwierząt i ekrany drewniane

Światła aut płoszą zwierzęta i zniechęcają je do korzystania z przejść nad drogą i pod nią. GDDKiA pisze: Wzdłuż przejścia i najść na nie, budujemy ekrany przeciwolśnieniowe o wysokości około 3 m, połączone z ogrodzeniem drogi. Według tego komunikatu w latach 1996–2022 na drogach krajowych zarządzanych przez GDDKiA i na odcinkach koncesyjnych powstało 5 008 przejść dla zwierząt, w tym 1 329 przejść dolnych i 207 górnych dla dużych zwierząt.

Szczegóły podaje „Poradnik projektowania przejść dla zwierząt” (2010) zweryfikowany przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Przy przejściach dolnych dla dużych i średnich zwierząt ekrany przeciwolśnieniowe powinny objąć co najmniej 50 m drogi od krawędzi przejścia w każdym kierunku i mieć minimum 2 m wysokości. Połączenie ekranu z ogrodzeniem ochronnym ma być trwałe i szczelne, bo przez szczeliny zwierzęta wchodzą na jezdnię.

Ekrany przeciwolśnieniowe drewniane to w poradniku podstawowe rozwiązanie na przejściach górnych. Składają się z ram z impregnowanej tarcicy, obitych szczelnie deskami i mocowanych na słupach stalowych z betonową podmurówką. Najwyżej poradnik ocenia jednak wały ziemne obsadzone roślinnością. W 2025 roku policja zanotowała 197 wypadków polegających na najechaniu na zwierzę, zginęło w nich 9 osób.

Osłony i urządzenia BRD w ofercie Tiomana

Tioman od 1998 roku dostarcza urządzenia BRD wykonawcom i zarządcom dróg:

Najczęstsze pytania

Źródła