Bariery energochłonne to stalowe bariery ochronne (U-14a), które przy uderzeniu odkształcają się, pochłaniają część energii pojazdu i prowadzą go wzdłuż drogi, zamiast pozwolić mu zjechać ze skarpy albo wjechać na przeciwną jezdnię. Ich działanie opisują trzy parametry z normy PN-EN 1317: poziom powstrzymywania (np. N2, H1), szerokość pracująca W i intensywność zderzenia ASI. Oznaczenia SP-05, SP-06 czy SP-09 to nazwy systemów, a liczba po ukośniku podaje rozstaw słupków w metrach.
- Barierę projektuje się m.in. tam, gdzie prędkość dopuszczalna przekracza 50 km/h, a przy drodze brak strefy bez przeszkód (§ 88 przepisów techniczno-budowlanych dla dróg).
- Bariera SP-09/4 ma górną krawędź prowadnicy 750 mm nad terenem i słupki długości 1,9 m.
- W 2025 roku policja odnotowała 247 wypadków z najechaniem na barierę ochronną i 1 003 z najechaniem na drzewo.
Czym są bariery energochłonne i jak działają
Nazywa się je też barierami sprężystymi. Przepisy mówią o drogowych barierach ochronnych:
Drogowe bariery ochronne są urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego stosowanymi w celu fizycznego zapobieżenia zjechaniu pojazdu z drogi w miejscach, gdzie jest to niebezpieczne, wyjechaniu pojazdu poza koronę drogi, przejechaniu pojazdu na jezdnię przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu lub niedopuszczenia do powstania kolizji pojazdu z obiektami lub przeszkodami stałymi znajdującymi się w pobliżu jezdni.Załącznik nr 4, pkt 7.1, Dz.U. 2019 poz. 2311
Pojazd uderza w prowadnicę pod niewielkim kątem, słupki i taśma odkształcają się, a samochód zostaje przekierowany wzdłuż jezdni. Rozporządzenie dzieli bariery na skrajne, dzielące (od 19 lutego 2026 r. „na pasie dzielącym lub pasie separującym”) i osłonowe, a według materiału na metalowe U-14a, betonowe U-14b i z innych materiałów U-14c. Bariery energochłonne to grupa U-14a. Linowe i betonowe opisujemy w tekście o tym, jakie są rodzaje barier drogowych.
Od 6 grudnia 2022 r. rozporządzenie nazywa bariery czynnymi (wcześniej aktywnymi) urządzeniami bezpieczeństwa ruchu, obok osłon energochłonnych i mobilnych terminali zderzeniowych. Nie myl ich z wygrodzeniami: bariera U-12a chroni pieszych i nie jest projektowana do zatrzymania samochodu.
Bariery energochłonne a norma PN-EN 1317
Przepisy techniczno-budowlane dla dróg nakazują projektować bariery klasyfikowane zgodnie z Polską Normą dotyczącą systemów ograniczających drogę
(§ 88 ust. 3), czyli według PN-EN 1317. Norma nie określa kształtu ani materiału. Klasyfikuje barierę według wyników badań zderzeniowych:
| Parametr | Klasy | Co oznacza |
|---|---|---|
| Poziom powstrzymywania | T1–T3 (tymczasowe), N1, N2, H1–H3, H4a, H4b | N2: auto 1 500 kg przy 110 km/h i 900 kg przy 100 km/h, kąt 20°. H1: dodatkowo ciężarówka 10 t przy 70 km/h, kąt 15°. |
| Szerokość pracująca W | W1 ≤ 0,6 m, W2 ≤ 0,8 m, W3 ≤ 1,0 m, W4 ≤ 1,3 m, W5 ≤ 1,7 m, W6 ≤ 2,1 m, W7 ≤ 2,5 m, W8 ≤ 3,5 m | O ile bariera przesuwa się do tyłu po uderzeniu. Tyle miejsca musi zostać za nią. |
| Intensywność zderzenia | A: ASI ≤ 1,0; B: ASI ≤ 1,4; C: ASI ≤ 1,9 | Przeciążenie osób w aucie. § 90 wymaga A, a B dopuszcza w trudnych warunkach. |
Od 6 grudnia 2022 r. pkt 7.1 załącznika nr 4 mówi: W organizacji ruchu stosuje się bariery ochronne o poziomie powstrzymywania określonym zgodnie z normą przenoszącą normę EN 1317
. Wcześniej dotyczyło to tylko czasowej organizacji ruchu.
Bariery SP-04, SP-05, SP-06 i SP-09: czym się różnią
Symbole SP występują już w „Katalogu drogowych barier ochronnych” Transprojektu Warszawa z 1993 r., który przywołują specyfikacje zarządców (np. ZDW Kraków dla SP-06, karta nr 02.04). Stalprodukt S.A. przebadał później warianty tych barier według PN-EN 1317 i sprzedaje je z oznakowaniem CE. Od rozstawu słupków po ukośniku zależy, czy ta sama „szóstka” jest barierą N2, czy H1.
| System | Klasa | W [m] | ASI | Słupki | Przekładka | Min. długość |
|---|---|---|---|---|---|---|
| SP-05/2 | N2 W4 | 1,1 | A | co 2 m, Sigma | nie | 40 m |
| SP-05/4 | N2 W5 | 1,5 | A | co 4 m, Sigma | nie | 60 m |
| SP-06/1 | N2 W2 | 0,8 | B | co 1 m, C140 | C120 | 60 m |
| SP-06/4 | N2 W5 | 1,4 | B | co 4 m, C140 | C120 | 60 m |
| SP-06/2 | H1 W5 | 1,6 | A | co 2 m, C140 | C120 | 60 m |
| SP-09/4 | N2 W5 | 1,7 | A | co 4 m, Sigma | C120 | 60 m |
| SP-09/2 | H1 W6 | 1,9 | A | co 2 m, Sigma | C120 | 60 m |
Wszystkie mają prowadnicę z taśmy typu B ze stali S235JR, cynkowaną ogniowo według EN ISO 1461. W SP-05 taśma jest przykręcona wspornikiem prosto do słupka. W SP-06 i SP-09 przekładka odsuwa ją od słupka, dzięki czemu przy przechylaniu się słupków prowadnica nie jest od razu odginana w dół. Dla SP-09/2 zestawienie na stronie producenta podaje W5, a karta z certyfikatem z 2010 r. W6, więc przed zamówieniem sprawdź deklarację właściwości użytkowych. Bariery SP-04 nie ma w obecnym zestawieniu producenta.
Bariery energochłonne: wymiary i odległość od jezdni
Przy wymiarach bariery energochłonnej liczą się: wysokość (w SP-09/4 i w mostowej SP-06 według specyfikacji ZDW Kraków górna krawędź prowadnicy leży 0,75 m nad terenem lub chodnikiem), rozstaw słupków (1, 1,33, 2 albo 4 m), szerokość pracująca i minimalna długość instalacji z karty (40–60 m). Masa wynosi od 14,9 kg/m (SP-05/4) do 35,3 kg/m (SP-06/1).
Odległość od jezdni ustala § 89 przepisów techniczno-budowlanych. Najbardziej wystająca część bariery ma być co najmniej 0,50 m od krawędzi utwardzonego pobocza lub opaski, 1,00 m od krawędzi pasa ruchu na drogach klasy A, S, GP, G i Z bez utwardzonego pobocza i 0,75 m na drogach klasy L i D. Przy krawężniku wysokim co najmniej 0,12 m wystarczy 0,50 m.
Gdzie stosuje się bariery energochłonne
Według § 88 barierę projektuje się przy prędkości dopuszczalnej powyżej 50 km/h, gdy nie da się zapewnić strefy bez przeszkód, a przy prędkości do 70 km/h także wtedy, gdy ryzyko ciężkiego wypadku po zjechaniu z jezdni jest wysokie. Kolejność „usuń, przesuń, a dopiero potem osłoń przeszkodę” opisujemy w artykule wytyczne stosowania barier ochronnych.
Typowe miejsca to skarpy bardziej strome niż 1:3, drzewa, słupy i wody głębsze niż 0,5 m przy jezdni, pas dzielący i dojazdy do obiektów. Bariery na samych obiektach opisujemy w tekście o barierach mostowych. Na pasie dzielącym stawia się jedną barierę obustronną na środku albo dwie jednostronne, np. gdy na pasie stoi przeszkoda. Na odcinkach zagrożonych olśnieniem rozporządzenie każe wykorzystać bariery do montażu osłon, do czego służą osłony przeciwolśnieniowe U-19.
Przed przeszkodą punktową, np. podporą wiaduktu, § 88 ust. 2 przewiduje osłony energochłonne (U-15a). Rozporządzenie dopuszcza też osłony zabezpieczające U-15b, czyli monobloki ważące po dociążeniu od 200 do 500 kg (tabela 7.2). W ofercie: osłona energochłonna U-15b. Słupy i bramownice zbudowane jako konstrukcje bezpieczne zgodne z EN 12767 nie są według wytycznych WR-D-22-3 przeszkodą, jeśli przebadano je dla prędkości nie mniejszej niż dopuszczalna.
Ile wypadków to najechanie na barierę ochronną
Raport KGP „Wypadki drogowe w Polsce w 2025 roku” podaje osobno najechania na drzewo, słup lub znak i barierę. Policzyliśmy zabitych na 100 wypadków.
| Rodzaj wypadku (2025) | Wypadki | Zabici | Ranni | Zabici na 100 |
|---|---|---|---|---|
| Najechanie na drzewo | 1 003 | 239 | 1 173 | 23,8 |
| Najechanie na barierę ochronną | 247 | 34 | 321 | 13,8 |
| Najechanie na słup, znak | 290 | 36 | 351 | 12,4 |
| Wszystkie wypadki | 20 925 | 1 660 | 24 590 | 7,9 |
Zderzenia z barierą bez obrażeń nie trafiają do tej statystyki, więc liczby nie mierzą skuteczności barier wprost.
Montaż barier energochłonnych krok po kroku
Instrukcja montażu barier energochłonnych w kartach producenta i specyfikacje D-07.05.01 opisują te same etapy:
- Wytyczenie trasy, słupków i odcinków końcowych po sprawdzeniu sieci podziemnych.
- Słupki wbija się albo wwibrowuje. Zdeformowanej głowicy nie wolno odcinać, a uszkodzony ocynk naprawia się farbą cynkową. Tolerancja rozstawu to ±11 mm, wysokości ±6 mm.
- Prowadnica. Odcinki taśmy łączy się zakładkowo zgodnie z kierunkiem jazdy. Nie wolno wiercić ani ciąć elementów. Śruby M16 dokręca się momentem 70 ± 10 Nm.
- Zakończenia. Pkt 7.1 w brzmieniu od 19 lutego 2026 r. wymaga odcinków pochylonych ku nawierzchni i zakotwionych poniżej jej poziomu albo terminali zgodnych z EN 1317. WR-D-22-3 podaje co najmniej 16 m na początku i 12 m na końcu przy 90 km/h i więcej, a 12 m i 8 m przy niższej prędkości. Na jezdni dwukierunkowej oba jak początkowy.
- Odblaski U-1c (zalecane) w zagłębieniu taśmy: czerwone po prawej stronie jezdni, białe po lewej, o średnicy co najmniej 50 mm, na prostych nie rzadziej niż co 50 m oraz na początku i końcu bariery.
Montaż przy ruchu wymaga czasowej organizacji ruchu (zobacz, jak powstaje projekt organizacji ruchu). Ekipę chronią poduszki zderzeniowe TMA na pojazdach albo mobilna osłona energochłonna na przyczepie. Od 19 lutego 2026 r. przepisy dopuszczają też tymczasowe bariery o niskim poziomie powstrzymywania do rozdzielania kierunków na jezdni z co najmniej trzema pasami, bez kotwienia końców.
Bariery energochłonne i wyposażenie od TIOMAN
TIOMAN dostarcza bariery energochłonne z usługą montażu. Typ i długość wskaż według projektu albo zapytaj o system o wymaganych klasach N, W i ASI.
Najczęstsze pytania
Co to jest bariera energochłonna i jak działa?
To stalowa bariera ochronna U-14a z prowadnicy na słupkach. Przy uderzeniu odkształca się, pochłania energię i kieruje pojazd wzdłuż jezdni.
Jakie są wymiary bariery energochłonnej SP-06?
SP-06/1 ma słupki C140 co 1 m i szerokość pracującą 0,8 m, SP-06/2 słupki co 2 m i 1,6 m, SP-06/4 słupki co 4 m i 1,4 m. Górna krawędź prowadnicy leży zwykle 0,75 m nad terenem.
Czym różnią się bariery SP-04, SP-05, SP-06 i SP-09?
SP-05 nie ma przekładki, SP-06 i SP-09 mają przekładkę C120. SP-06 stoi na słupkach C140, a SP-05 i SP-09 na słupkach Sigma. O klasie N2 albo H1 decyduje rozstaw słupków. SP-04 nie ma w obecnym zestawieniu producenta.
Jaka norma określa wymagania dla barier energochłonnych?
PN-EN 1317, zwłaszcza część 2 (klasy działania i badania zderzeniowe) i część 5 (wymagania dla wyrobów). Odsyła do niej § 88 ust. 3 przepisów techniczno-budowlanych dla dróg.
Jak montuje się bariery energochłonne?
Wytycza się trasę, wbija słupki, montuje taśmę zakładkowo zgodnie z kierunkiem jazdy, wykonuje zakotwione odcinki końcowe albo terminale i montuje odblaski U-1c.
Gdzie stosuje się bariery energochłonne?
Przy stromych skarpach, przed drzewami, słupami i wodą, na pasie dzielącym i przy mostach, gdy nie ma strefy bez przeszkód.
Źródła
- Rozporządzenie MI w sprawie warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń BRD, t.j. Dz.U. 2019 poz. 2311, zał. nr 4, pkt 2.1, 7, 7.1, 7.2, 10. ELI; zmiany Dz.U. 2022 poz. 2377 ELI i Dz.U. 2026 poz. 132 ELI.
- Rozporządzenie MI w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, Dz.U. 2022 poz. 1518 ze zm., § 88–90. ELI
- WR-D-22-3 Wytyczne projektowania odcinków dróg zamiejskich. Część 3: Wyposażenie techniczne, 2023, rozdz. 4.3–4.4. gov.pl
- GDDKiA, Wytyczne stosowania drogowych barier ochronnych na drogach krajowych, 2010, tabele 1 i 2. gddkia.gov.pl
- Stalprodukt S.A., karty katalogowe SP-05, SP-06, SP-09. stalprodukt.com.pl
- ZDW Kraków, specyfikacja M.19.01.02 „Bariery ochronne stalowe typu SP-06”. zdw.krakow.pl
- Specyfikacja D-07.05.01 „Bariery ochronne stalowe”, Gmina Czerwonak (tolerancje). pbip.czerwonak.pl
- KGP, „Wypadki drogowe w Polsce w 2025 roku”, rozdz. IV. statystyka.policja.pl
Recent Comments