Żeby sprawdzić, kto jest zarządcą drogi, ustal najpierw, czy droga jest publiczna i do jakiej kategorii należy. Zarządcę przypisuje wtedy art. 19 ustawy o drogach publicznych: drogą krajową zarządza Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wojewódzką zarząd województwa, powiatową zarząd powiatu, a gminną wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Droga bez kategorii jest drogą wewnętrzną i odpowiada za nią zarządca terenu, a gdy go nie ma, właściciel gruntu.

Kto jest zarządcą drogi: zarządcy dróg w Polsce

Drogi publiczne dzielą się na cztery kategorie: krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne (art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zarządcą drogi jest organ, do którego należą sprawy planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg (art. 19 ust. 1).

Samorządowy zarządca może działać przez jednostkę będącą zarządem drogi (art. 21 ust. 1), dlatego pismo trafia często do zarządu dróg wojewódzkich, powiatowego albo miejskiego zarządu dróg. Gdy takiej jednostki nie ma, zadania zarządu drogi wykonuje sam zarządca przy pomocy swojego urzędu. Generalny Dyrektor działa przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad z oddziałami w województwach (art. 18a), których jest 16.

Zarządca drogi gminnej

Zarządcą drogi gminnej jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a jej właścicielem gmina (art. 2a ust. 2). Drogą gminną staje się droga zaliczona do tej kategorii uchwałą rady gminy, po zasięgnięciu opinii zarządu powiatu (art. 7 ust. 2).

Kto odpowiada za drogi powiatowe i wojewódzkie

Za drogi powiatowe odpowiada zarząd powiatu, któremu przewodniczy starosta (art. 26 ustawy o samorządzie powiatowym). Drogami wojewódzkimi zarządza zarząd województwa z marszałkiem na czele (art. 31 ustawy o samorządzie województwa). Funkcję zarządcy dróg wojewódzkich oraz krajowych, z wyjątkiem autostrad i ekspresowych, może na podstawie porozumienia pełnić zarząd związku metropolitalnego (art. 19 ust. 5a i 5b).

Zarządca dróg krajowych i drogi Skarbu Państwa

Drogi krajowe są własnością Skarbu Państwa (art. 2a ust. 1). Zarządca drogi krajowej to Generalny Dyrektor, z kilkoma wyjątkami. Dwa z nich dotyczą spółek. Na autostradzie płatnej przekazanej spółce na podstawie umowy o budowę i eksploatację funkcję zarządcy pełni spółka, choć m.in. zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i zjazdy wydaje dalej Generalny Dyrektor (art. 19 ust. 3). Zarządcą drogi krajowej może być też drogowa spółka specjalnego przeznaczenia (art. 19 ust. 8). Droga na gruncie Skarbu Państwa bez kategorii, na przykład leśna, jest drogą wewnętrzną i zarządza nią podmiot zarządzający terenem.

Wyjątek: miasto na prawach powiatu

Miasto na prawach powiatu to gmina wykonująca zadania powiatu, w której funkcje organów powiatu pełnią rada miasta i prezydent (art. 92 ustawy o samorządzie powiatowym). W jego granicach zarządcą wszystkich dróg publicznych jest prezydent miasta, z wyjątkiem autostrad, dróg ekspresowych i dróg dojazdowych do portów wskazanych w rozporządzeniu (art. 19 ust. 5). W Krakowie czy Lublinie droga krajowa i gminna mają więc tego samego zarządcę. Zarządzanie konkretnym odcinkiem można też przekazać porozumieniem (art. 19 ust. 4), dlatego wynik warto potwierdzić w urzędzie.

Ile kilometrów dróg ma każdy zarządca

Według GUS sieć dróg publicznych liczyła na koniec 2024 roku 421 190,6 km. Ponad połowa to drogi gminne, które mają też prawie wszystkie odcinki gruntowe.

Wniosek praktyczny: droga gruntowa niemal na pewno nie jest krajowa ani wojewódzka. Zostaje gminna, rzadziej powiatowa, albo wewnętrzna.

Jak sprawdzić, kto jest zarządcą drogi: 6 sposobów

Gdy nie znasz kategorii drogi, zarządcę ustalisz, zaczynając od oznakowania w terenie, a kończąc na dokumentach.

1. Znaki z numerem drogi

Kategorię wskazują znaki E-15a „numer drogi krajowej”, E-15b „numer drogi wojewódzkiej”, E-15c „numer autostrady” i E-15d „numer drogi ekspresowej” (§ 65 ust. 1 rozporządzenia o znakach i sygnałach drogowych). E-15a ma czerwone tło i białe cyfry. Warunki techniczne mówią: Numerów dróg pozostałych kategorii nie umieszcza się na znakach drogowych (załącznik nr 1, pkt 6.3.7.1). Numer drogi krajowej i wojewódzkiej widnieje też na słupku prowadzącym w hektometrze zerowym (znak U-1f). Brak takich znaków na całym przebiegu drogi wskazuje na drogę powiatową, gminną albo wewnętrzną.

2. Mapa BDOT10k na geoportal.gov.pl

Baza BDOT10k opisuje każdy odcinek jezdni atrybutem „kategoria zarządzania”: krajowa, wojewódzka, powiatowa, gminna albo wewnętrzna. Dane pozyskuje się od zarządców dróg (rozporządzenie w sprawie BDOT10k, załącznik nr 3, tabela 6). To szybki trop, ale baza bywa nieaktualna.

3. Wykaz dróg gminnych i uchwała rady

Wiele gmin publikuje w BIP wykaz dróg gminnych, a gminy i powiaty prowadzą geoportale z warstwą ewidencji dróg. Kategorię potwierdza uchwała rady gminy (art. 7 ust. 2) albo rady powiatu (art. 6a ust. 2). Jak znaleźć numer drogi, także powiatowej, opisujemy w poradniku jak sprawdzić numer drogi gminnej.

4. Ewidencja gruntów i budynków

Informacje w ewidencji, którą prowadzi starosta, są jawne (art. 24 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Na mapie ewidencyjnej sprawdzisz numer działki pod drogą. Dane właściciela starosta udostępnia jednak m.in. właścicielom, organom i osobom z interesem prawnym (art. 24 ust. 5). Uwaga: do użytku „drogi” (symbol dr) zalicza się pasy drogowe dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych (rozporządzenie o ewidencji gruntów i budynków, załącznik nr 1, lp. 19).

5. Księga wieczysta

Księgi wieczyste są jawne (art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Każdy, kto zna numer księgi, może ją bezpłatnie przeglądać przez internet (art. 36⁴ ust. 6). W dziale II zobaczysz właściciela: gminę, powiat, Skarb Państwa albo osobę prywatną. Numer księgi należy do danych ewidencyjnych działki (§ 16 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia o ewidencji gruntów). Przy drodze wewnętrznej właściciel odpowiada za drogę, jeśli nie ma odrębnego zarządcy terenu.

6. Wniosek do urzędu

Urząd gminy zna drogi na swoim terenie. Odpowiedź na piśmie dostaniesz przez wniosek o informację publiczną: nie musisz wykazywać interesu (art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a urząd ma na odpowiedź 14 dni (art. 13 ust. 1). Podaj ulicę albo numer działki i zapytaj o kategorię, numer i zarządcę drogi. Każdy zarządca prowadzi ewidencję swoich dróg (art. 20 pkt 9 ustawy o drogach publicznych).

Jak sprawdzić, czy droga jest publiczna, gminna czy wewnętrzna

Drogą publiczną jest tylko droga zaliczona do jednej z kategorii (art. 1). Drogi, parkingi i place niezaliczone do żadnej kategorii i leżące poza pasem drogowym drogi publicznej są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1). Sprawdzenie, czy droga jest publiczna, polega więc na znalezieniu aktu zaliczenia do kategorii: uchwały rady gminy, rady powiatu, sejmiku albo rozporządzenia ministra. Bez takiego aktu droga jest wewnętrzna, nawet z asfaltem i latarniami. Czy droga jest gminna, potwierdzi uchwała rady gminy albo wpis w wykazie dróg gminnych. Nazwa ulicy nic nie przesądza, bo rada gminy może nazwać też drogę wewnętrzną, za zgodą właścicieli terenu (art. 8 ust. 1a).

Jak sprawdzić, kto jest właścicielem i zarządcą drogi wewnętrznej

Budowa, remont, utrzymanie i oznakowanie drogi wewnętrznej należą do zarządcy terenu, a gdy go nie ma, do właściciela; ten sam podmiot je finansuje (art. 8 ust. 2 i 3). Zarządcę i właściciela drogi wewnętrznej sprawdzisz w dwóch krokach: numer działki znajdziesz na mapie ewidencyjnej, a właściciela w księdze wieczystej. Na osiedlu będzie to zwykle wspólnota albo spółdzielnia, w lesie nadleśnictwo, przy dojeździe do kilku domów współwłaściciele działki drogowej. Organizację ruchu na takiej drodze ustala i opłaca jej zarządca (art. 10 ust. 7 i 10a Prawa o ruchu drogowym). Oznakowanie połączenia drogi wewnętrznej z drogą publiczną należy jednak do zarządcy drogi publicznej (art. 8 ust. 4). Więcej w artykule o drodze wewnętrznej i w tekście o minimalnej szerokości drogi dojazdowej.

Do kogo należy chodnik, pobocze i zjazd

Pas drogowy to grunt wydzielony liniami rozgraniczającymi, w którym leży droga (art. 4 pkt 1). Prawo o ruchu drogowym definiuje pobocze i chodnik jako części drogi (art. 2 pkt 8 i 9), a ich utrzymanie należy do zarządcy drogi (art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych). Chodnik i pobocze drogi należą więc do zarządcy jezdni, wzdłuż której biegną. Zarządca utrzymuje też zieleń przydrożną, w tym sadzi i usuwa drzewa (art. 20 pkt 16).

Pierwszy wyjątek to zima. Właściciel nieruchomości uprząta błoto, śnieg i lód z drogi dla pieszych położonej bezpośrednio przy granicy jego działki, chyba że dopuszczono na niej płatny postój lub parkowanie (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Rada gminy może ten obowiązek przejąć uchwałą za opłatą (art. 6a). Chodnik oddzielony od działki pasem zieleni nie leży bezpośrednio przy jej granicy, więc odśnieża go zarządca drogi.

Drugi wyjątek to zjazd. Buduje go właściciel działki po uzyskaniu zezwolenia zarządcy (art. 29 ust. 1), a utrzymanie zjazdu razem z przepustem pod nim należy do właściciela lub użytkownika gruntu przy drodze (art. 30). Zatkany przepust pod wjazdem to sprawa właściciela posesji, nie gminy. Na słabo widocznym wyjeździe pomaga lustro drogowe przy wyjeździe z posesji. Jeśli ma stanąć w pasie drogowym, uzgodnij to wcześniej z zarządcą drogi.

Oświetlenie ulic to zwykle zadanie gminy, choć zarządca drogi może oświetlać przejścia dla pieszych i przejazdy dla rowerów (art. 20aa). Awarię lampy zgłosisz według tekstu o zgłoszeniu awarii oświetlenia ulicznego. Podobnie z nazwami: ulice nazywa rada gminy w uchwale, także gdy ulica jest drogą powiatową lub wojewódzką, więc o brakujące tablice z nazwami ulic pytasz urząd gminy, a nie zarządcę drogi. Wiaty przystankowe gmina może budować w pasie drogowym udostępnionym jej nieodpłatnie (art. 20f pkt 2), a ławki i kosze opisujemy w artykule o obiektach małej architektury.

Obowiązki zarządcy drogi

Art. 20 ustawy o drogach publicznych wylicza ponad 20 zadań. Na stan drogi przekładają się przede wszystkim:

• utrzymanie części drogi, obiektów inżynierskich, znaków, sygnałów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu (pkt 4),
• zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i zjazdy (pkt 8),
• okresowe kontrole stanu dróg ze wskazaniem usterek do naprawy (pkt 10),
• roboty interwencyjne, utrzymaniowe i zabezpieczające (pkt 11),
• zamykanie dróg i wyznaczanie objazdów przy bezpośrednim zagrożeniu bezpieczeństwa (pkt 14).

Utrzymanie drogi obejmuje roboty konserwacyjne i porządkowe, w tym odśnieżanie i zwalczanie śliskości (art. 4 pkt 20), a remont przywraca jej pierwotny stan (art. 4 pkt 19). O tym, jakie znaki stoją przy drodze, decyduje organ zarządzający ruchem: na drogach krajowych Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, na wojewódzkich marszałek województwa, na powiatowych i gminnych starosta, a w mieście na prawach powiatu prezydent, poza autostradami i drogami ekspresowymi (art. 10 ust. 3–6 Prawa o ruchu drogowym). Zarządca ustawia je i utrzymuje. Podział ról opisujemy w tekście kto stawia znaki drogowe, a dokumentację w artykule o projekcie organizacji ruchu.

Odszkodowanie od zarządcy drogi i zgłoszenie szkody

Gdy auto uszkodzi się na dziurze, roszczenie kierujesz do zarządcy drogi. Odpowiedzialność ocenia się według Kodeksu cywilnego: kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, musi ją naprawić (art. 415), osoba prawna odpowiada za winę swojego organu (art. 416), a za niezgodne z prawem zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada Skarb Państwa albo samorząd (art. 417 § 1). Odpowiedzialność zarządcy drogi za uszkodzenie pojazdu wymaga wykazania szkody, zaniedbania (brak naprawy albo ostrzeżenia o znanym ubytku) i związku między nimi.

1. Zrób zdjęcia ubytku z przedmiotem dającym skalę, miejsca z oznakowaniem albo jego brakiem i uszkodzeń auta.
2. Wezwij policję albo straż miejską do sporządzenia notatki i zapisz dane świadków.
3. Ustal zarządcę drogi i złóż do niego pisemne zgłoszenie szkody z kosztorysem. Zapytaj o jego ubezpieczyciela OC.
4. Po odmowie zarządcy albo ubezpieczyciela pozostaje pozew do sądu cywilnego.

Gdy przyczyniłeś się do szkody, na przykład jechałeś za szybko, odszkodowanie odpowiednio się zmniejsza (art. 362). Wjazd w prawidłowo oznakowany ubytek może z kolei wykluczyć zaniedbanie zarządcy. Roszczenie przedawnia się po trzech latach od dowiedzenia się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, najpóźniej po dziesięciu latach od zdarzenia (art. 442¹ § 1).

Dziurę w drodze zgłaszasz jej zarządcy, najlepiej zanim dojdzie do szkody. Wzór pisma i terminy podajemy w poradniku gdzie zgłosić zły stan drogi gminnej. Według raportu Komendy Głównej Policji w 2025 roku najechanie na dziurę lub wybój spowodowało 49 wypadków (0,2% wszystkich), w których rannych zostało 57 osób. Dziury dużo częściej kończą się uszkodzeniem opony albo zawieszenia.

Co z tego wynika dla zarządcy drogi

• Oznakuj ubytek przed naprawą. Przed odcinkami z wybojami i niewielkimi zapadnięciami jezdni stawia się znak A-11 „nierówna droga” (załącznik nr 1 do rozporządzenia o warunkach technicznych dla znaków, pkt 2.2.12), a głęboki ubytek można dodatkowo wygrodzić zaporami.
• Zmień oznakowanie po zmianie kategorii. Gdy droga wojewódzka staje się powiatową, zmienia się zarządca, a znaki E-15b trzeba zdjąć. Zmianę kategorii przeprowadza się do końca trzeciego kwartału, z mocą od 1 stycznia następnego roku (art. 10 ust. 3).
• Oznakuj połączenia z drogami wewnętrznymi. To obowiązek zarządcy drogi publicznej (art. 8 ust. 4).

Przy robotach przydadzą się teksty o oznakowaniu robót drogowych i zabezpieczeniu wykopu, a ceny zebraliśmy w artykule ile kosztuje znak drogowy. Produkujemy znaki i urządzenia, których zarządca potrzebuje na co dzień:

Pełną ofertę znajdziesz w kategoriach oznakowanie drogowe i urządzenia BRD.

Najczęstsze pytania

Źródła